Từ sự “có hệ thống” trong cuộc sống và sự nghiệp, ông cũng có những “thói quen” đáng kể về mặt chiến thuật trong suốt sự nghiệp của mình.
Về mô típ nói chung, hẳn ai cũng đã nghe nhiều: Capello là mẫu HLV ưa thích sự khoa học, chặt chẽ, lối chơi đặt nặng theo phong cách “Muốn thắng thì trước hết phải không để thua”. Năm 2007, Jose Antonio Reyes từng công khai chỉ trích ông trên mặt báo vì lối chơi ấy:
Xét về mặt tư duy, việc ông đặt bút cho một nghiên cứu mang tên “The Zonal Marking System” (tạm dịch: “Hệ thống Kèm người Khu vực”) vào năm 1984 cũng đã cho thấy ông là một HLV có xu hướng hiện đại, nhất là khi chỉ hai năm trước đó ĐT Italia đã vô địch thế giới với Catenaccio – một phong cách bóng đá dựa vào kèm người một-đối-một (Man-Marking) hơn là kèm người theo khu vực (Zonal-Marking).
Tuy nhiên ở đây có thể xét tới các yếu tố cụ thể, mà đáng chú ý nhất là về yếu tố sử dụng con người trong chiến thuật của ông.
a. Hai tiền vệ trụ:
Đây là một đặc điểm mang tính “bất di bất dịch” trong suốt sự nghiệp của Capello và theo mình quan sát thì mãi tới tận tuyển Nga hiện tại điều này mới có thay đổi, nhưng về bản chất mục đích vẫn y hệt.
Bỏ qua giai đoạn tạm nắm quyền tại AC Milan năm 1987 thì giai đoạn ông cầm Rossoneri từ năm 1991 chính là khởi điểm cho phong cách chọn người này. Khi ấy, ông sử dụng cặp Frank Rijkaard và Demetrio Albertini đều-giữ-vị-trí-thấp thay vì xu hướng một người dâng cao – một người ở lại thường thấy ở các đội khác cùng thời.
Trừ lần đầu tiên dẫn dắt Real Madrid mùa 1997-97 (sử dụng ba tiền vệ để làm nền cho bộ ba tiền đạo Davor Suker – Predrag Mijatovic – Raul Gonzalez) thì ông hầu như giữ nguyên phong cách hai tiền vệ trụ ở mọi nơi ông dẫn dắt. Roma đăng quang Serie A mùa 2000-01 với Damiano Tomassi cặp với Cristiano Zanetti. Ở Juventus là Emerson – Manuele Blasi/Alessio Tacchinardi. Ở Real Madrid nhiệm kỳ thứ hai là Emerson – Mamadou Diarra.
Vậy phải chăng ông chỉ khoái những tiền vệ thiên hướng phòng thủ cục mịch? Khi được hỏi rằng liệu việc ông đặt ra danh sách mục tiêu gồm toàn Patrick Viera, Olivier Dacourt, Mamadou Diara… khi mới nhậm chức tại Real Madrid năm 2006 có cho thấy rằng ông chỉ ưa thích những tiền vệ trung tâm theo kiểu “cao to hôi”, Capello trả lời:
Rất rõ ràng, phải không? Nếu cho Capello và Manuel Pellegrini ngồi tâm sự về vị trí tiền vệ trung tâm, tip bong da chắc họ sẽ tán dương nhau cả ngày.
Hiện tại ở ĐT Nga, ông sử dụng ba tiền vệ với một cầu thủ dạng mỏ neo như Makelele và hai cầu thủ theo xu hướng lùi sâu khi phòng ngự nhưng chỉ một dâng cao khi tấn công. Số lượng tăng nhưng mục đích vẫn tương tự: đảm bảo tối đa sức chống trả ở trung lộ, lý do có thể vì cầu thủ Nga trình độ không cao.
Mục đích của việc sử dụng hai tiền vệ trụ của Capello, ngoài tối thượng là để phòng thủ chắc thì còn để tạo ra điều kiện cho các vị trí khác trở nên tự do hơn trong công tác tấn công. Điển hình là ở Roma 2000-01 là để Cafu và Vincent Candela không ngại dâng cao cũng như giải phóng cho Francesco Totti.
b. Một tiền đạo có khả năng liên kết lối chơi:
Như bạn đã biết, giai đoạn Capello bắt đầu cầm quân từ những năm 1980 cho tới đầu thập niên 2000 chứng kiến sự xuất hiện/tỏa sáng của hàng loạt tiền đạo ghi bàn như uống nước mỗi ngày. Vị trí chiến thuật của họ được gọi là “cây săn bàn” (“poacher”), tức vào trận chỉ nhăm nhăm ghi bàn và chấm hết. Nhưng Capello thì khá bài trừ dạng cầu thủ này.
Capello đã và đang gây tranh cãi ở Ý khi dùng Marco Delvecchio nhiều hơn Vicenzo Montella, ở Anh khi dùng Emile Heskey và Peter Crouch nhiều hơn Darrent Bent hay Jermain Defoe. Lại phải đặt câu hỏi, phải chăng ông ưu tiên chiều cao?
Câu trả lời là không, nếu xét việc ông ưa dùng Daniele Massaro (một tiền vệ cánh chuyển lên tiền đạo) ở Milan 1993-94 hay Aleksandr Kerzhakov ở ĐT Nga ngày nay. Cả hai đều chưa cao quá 1m80.
Điểm chung giữa Massaro, Delvecchio, Heskey, Crouch và Kerzhakov là gì? Có lẽ là việc họ đều không ghi quá nhiều bàn dù là tiền đạo, nhưng chắc chắn phải chỉ ra rằng họ có khả năng phối hợp với đồng đội, tip bong da mien phi uy tin liên kết lối chơi chung tốt hơn so với những “cây săn bàn” chuyên dụng khác.